Το κάπνισμα θεωρείται χρόνια νόσος και η αντιμετώπισή της απαιτεί πρωταρχικό μέλημα του κάθε γιατρού. Δεδομένου ότι ένας άνθρωπος πεθαίνει στον πλανήτη γη κάθε 10 δευτερόλεπτα από νόσο που σχετίζεται με το κάπνισμα, είναι επιτακτική ανάγκη, κάθε καπνιστής να αντιμετωπίζεται σύμφωνα με τις ισχύουσες σήμερα θεραπευτικές επιλογές.
Προσέγγιση του καπνιστή
Κάθε γιατρός θα πρέπει να ρωτά τον ασθενή του αν καπνίζει και, αν είναι καπνιστής, να προσδιορίζει το γινόμενο ετών καπνίσματος x πακέτα/ ημέρα ως μέτρο της βαρύτητας της καπνιστικής συνήθειας. Εφόσον ο ασθενής καπνίζει, θα πρέπει ο γιατρός να τον συμβουλεύσει να κόψει το κάπνισμα.
Είναι πολύ σημαντικό να εκτιμήσει ο γιατρός πόσο έτοιμος είναι ο ασθενής του να κόψει το κάπνισμα, δεδομένου ότι κάθε ασθενής μπορεί να βρίσκεται σε ένα από τα 3 κατωτέρω στάδια ετοιμότητας:
– Δεν σκέφτεται να κόψει το κάπνισμα τους επόμενους 6 μήνες.
– Σκέφτεται να κόψει το κάπνισμα στους επόμενους 6 μήνες.
– Ετοιμάζεται να το κόψει μέσα στον επόμενο μήνα.
Αν βρίσκεται στο στάδιο 1 ή 2, θα πρέπει να προσπαθήσει ο γιατρός να κινητοποιήσει τον ασθενή, με τους εξής τρόπους:
– Να τον βοηθήσει να βρει τους λόγους για τους οποίους είναι σημαντικό να κόψει το κάπνισμα.
– Να του εξηγήσει τους κινδύνους που διατρέχει συνεχίζοντας το κάπνισμα.
– Να τονίσει τα οφέλη από τη διακοπή.
– Να βρει τις αιτίες που εμποδίζουν τη λήψη απόφασης για τη διακοπή.
Τα ανωτέρω θα πρέπει να επαναλαμβάνονται σε κάθε επίσκεψη, εφόσον ο ασθενής δεν έχει ακόμη αποφασίσει να αρχίσει τη διακοπή του καπνίσματος.
Αν ο ασθενής είναι στο 3o στάδιο ετοιμότητας, τότε θα πρέπει να τον βοηθήσει να κόψει το κάπνισμα.
Βασικοί άξονες βοήθειας
Ανευρίσκεται το βασικό κίνητρο που θα ωθήσει τον καπνιστή να ξεκινήσει τη διακοπή και θα τον κρατήσει στην περίοδο αποχής από το κάπνισμα.
Γίνεται εκτίμηση του βαθμού εξάρτησης από την νικοτίνη, με τη βοήθεια ειδικού ερωτηματολογίου. Συνήθως οι ασθενείς που καπνίζουν πάνω από ένα πακέτο τσιγάρα την ημέρα και καπνίζουν το πρώτο τους τσιγάρο μέσα σε μισή ώρα από την ώρα που ξυπνάνε, έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν στερητικό σύνδρομο με τη διακοπή του καπνίσματος και θα πρέπει να τους παρέχεται και φαρμακευτική αγωγή.
Συνήθως γίνεται μέτρηση του εκπνεόμενου μονοξειδίου του άνθρακος στον εκπνεόμενο αέρα. Η τιμή αυτή είναι υψηλή στον καπνιστή και φυσιολογική στον μη καπνιστή. Η ανεύρεση υψηλής τιμής αρχικά, που μετά τη διακοπή του καπνίσματος ομαλοποιείται, έχει θετική επίδραση στον ασθενή και τον βοηθάει να συνεχίσει την προσπάθειά του.
Δίνονται συμβουλές για την αντιμετώπιση της επιθυμίας για κάπνισμα, που βασίζονται σε κανόνες της γνωσιακής-συμπεριφορικής θεραπείας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αξία της υγιεινής διατροφής, της άσκησης και ελέγχου των στρεσογόνων καταστάσεων της καθημερινότητας. Ακόμη συστήνεται αναζήτηση υποστήριξης από το οικογενειακό, φιλικό και εργασιακό περιβάλλον.